Quy định ghi âm ghi hình tại phiên toà có hiệu lực từ 1.8.2026

Thông tư 12/2026/TT-TANDTC quy định nguyên tắc tổ chức phiên tòa, phiên họp; nội quy phiên tòa, phiên họp và việc ghi âm lời nói, ghi hình ảnh diễn biến phiên tòa, phiên họp. Thông tư này có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 8 năm 2026

Thông tư số 12/2026/TT-TANDTC ngày 30/5/2026 của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao quy định về nội quy phiên tòa, phiên họp và việc ghi âm lời nói, ghi hình ảnh diễn biến phiên tòa, phiên họp. Thông tư gồm 09 điều, quy định tương đối toàn diện về trình tự, nguyên tắc tổ chức phiên tòa, quyền và nghĩa vụ của các chủ thể tham gia cũng như việc quản lý hoạt động ghi âm, ghi hình trong quá trình xét xử nhằm bảo đảm tính nghiêm minh, khách quan, công khai và đúng pháp luật. Nội dung chủ yếu của Thông tư bao gồm:

Thứ nhất, quy định phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng, bao gồm Hội đồng xét xử, Thẩm phán, người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng, người tham dự phiên tòa, phiên họp và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trong quá trình Tòa án giải quyết, xét xử vụ án, vụ việc.

Thứ hai, quy định nguyên tắc tổ chức phiên tòa, phiên họp, yêu cầu việc tổ chức phải đúng trình tự, thủ tục tố tụng, bảo đảm công khai (trừ trường hợp pháp luật quy định xét xử kín), giữ gìn an ninh, trật tự, tính tôn nghiêm của Tòa án và bảo đảm tính khách quan, công bằng trong hoạt động xét xử.

Thứ ba, quy định nội quy phiên tòa, phiên họp, bao gồm các quy định về kiểm tra an ninh; giấy tờ phải xuất trình; trang phục, thái độ, vị trí của người tham gia; việc sử dụng thiết bị điện tử; quy định về ghi âm, ghi hình; quyền phát biểu tại phiên tòa; xử lý đối với các hành vi vi phạm nội quy và các trường hợp bị cấm vào hoặc buộc rời khỏi phiên tòa, phiên họp.

Thứ tư, quy định việc ghi âm lời nói, ghi hình ảnh diễn biến phiên tòa, phiên họp, xác định rõ các trường hợp Tòa án được thực hiện ghi âm, ghi hình nhằm phục vụ công tác chuyên môn, đào tạo, tổng kết thực tiễn, tuyên truyền pháp luật; đồng thời quy định điều kiện cung cấp, sử dụng dữ liệu ghi âm, ghi hình, bảo đảm tuân thủ quy định về tiếp cận thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân, bí mật nhà nước và quyền con người. Đặc biệt, Thông tư quy định người tham gia, tham dự phiên tòa không được tự ý phát trực tiếp (livestream), truyền phát trực tuyến diễn biến phiên tòa, phiên họp. Đây là nội dung trọng tâm trong thông tư 12/2026/TT-TANDTC. Theo Điều 4 của thông tư quy định như sau:

“Điều 4. Nội quy phiên tòa, phiên họp

Nội quy phiên tòa, phiên họp (sau đây gọi là nội quy phiên tòa) bao gồm:

1. Khi đến tham gia, tham dự phiên tòa, phiên họp, mọi người phải xuất trình giấy triệu tập, giấy mời, căn cước công dân, giấy tờ tùy thân, giấy tờ có liên quan khác và chấp hành việc kiểm tra an ninh của lực lượng có trách nhiệm bảo vệ phiên tòa, phiên họp;

2. Nghiêm cấm mang vào phiên tòa, phiên họp vũ khí, hung khí, chất nổ, chất cháy, chất độc, chất phóng xạ, đồ vật cấm lưu hành, truyền đơn, khẩu hiệu và tài liệu, đồ vật khác ảnh hưởng đến an toàn, an ninh, trật tự, sự tôn nghiêm của phiên tòa, phiên họp trừ vật chứng của vụ án, vụ việc phục vụ cho công tác giải quyết, xét xử hoặc vũ khí, công cụ hỗ trợ được người có thẩm quyền mang theo để làm nhiệm vụ bảo vệ phiên tòa, phiên họp;

3. Không được mang thiết bị truyền đưa, thu thập, xử lý, lưu trữ, trao đổi thông tin, dữ liệu số; ví dụ: điện thoại, máy tính bảng, máy tính xách tay, đồng hồ thông minh, thiết bị khác có tính năng ghi âm, ghi hình, thu phát tín hiệu điện tử (sau đây gọi là thiết bị điện tử) vào phiên tòa, phiên họp, trừ trường hợp Thẩm phán chủ tọa phiên tòa, chủ trì phiên họp cho phép. Việc sử dụng thiết bị điện tử để tra cứu hồ sơ, tài liệu, chứng cứ, xét xử trực tuyến hoặc ghi âm lời nói, ghi hình ảnh diễn biến phiên tòa, phiên họp đối với người tham gia tố tụng phải theo sự điều hành của Thẩm phán chủ tọa phiên tòa, chủ trì phiên họp;

4. Việc ghi âm lời nói được thực hiện trong thời gian diễn ra phiên tòa, phiên họp; việc ghi hình ảnh tại phiên tòa, phiên họp chỉ được thực hiện trong thời gian khai mạc phiên tòa, phiên họp và tuyên án, công bố quyết định.

Việc ghi âm lời nói trong thời gian diễn ra phiên tòa, phiên họp; ghi hình ảnh của Hội đồng xét xử, Thẩm phán trong thời gian khai mạc phiên tòa, phiên họp và tuyên án, công bố quyết định phải được sự đồng ý của Thẩm phán chủ tọa phiên tòa, chủ trì phiên họp; trường hợp ghi âm lời nói, ghi hình ảnh của người tiến hành tố tụng khác, người tham gia phiên tòa, phiên họp thì phải được sự đồng ý của họ và Thẩm phán chủ tọa phiên tòa, chủ trì phiên họp.

Người tham gia, tham dự phiên tòa, phiên họp không được truyền phát trực tiếp, trực tuyến; không được thông tin sai sự thật; không được thông tin làm ảnh hưởng đến sự độc lập và chỉ tuân theo pháp luật, vô tư, khách quan trong xét xử, giải quyết vụ án, vụ việc; không được vi phạm quyền con người của bị cáo, bị hại, đương sự, người tham gia tố tụng khác trong vụ án, vụ việc; không được vi phạm quy định về giữ bí mật theo quy định của pháp luật;”

Quy định này được ban hành nhằm cân bằng giữa nguyên tắc xét xử công khai với yêu cầu bảo đảm trật tự, sự tôn nghiêm của phiên tòa và quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể tham gia tố tụng. Theo đó, mặc dù pháp luật bảo đảm quyền giám sát hoạt động xét xử của công dân, nhưng việc ghi âm, ghi hình và sử dụng các thiết bị điện tử không còn là quyền được thực hiện một cách tự do mà phải tuân theo sự điều hành của Thẩm phán chủ tọa phiên tòa. Đồng thời, việc cấm truyền phát trực tiếp (livestream) hoặc truyền phát trực tuyến diễn biến phiên tòa góp phần hạn chế tình trạng cắt ghép, xuyên tạc nội dung xét xử, bảo vệ bí mật nhà nước, bí mật đời tư, dữ liệu cá nhân cũng như bảo đảm sự độc lập của Hội đồng xét xử trong quá trình giải quyết vụ án, vụ việc.

Như vậy, Thông tư số 12/2026/TT-TANDTC đã có những quy định chặt chẽ hơn đối với việc sử dụng thiết bị điện tử, ghi âm, ghi hình và truyền tải thông tin về diễn biến phiên tòa, phiên họp. Đặc biệt, quy định cấm truyền phát trực tiếp (livestream), truyền phát trực tuyến diễn biến phiên tòa, phiên họp thể hiện yêu cầu tăng cường bảo vệ tính nghiêm minh của hoạt động xét xử, bảo đảm quyền con người, quyền và lợi ích hợp pháp của những người tham gia tố tụng, đồng thời hạn chế nguy cơ thông tin bị cắt ghép, xuyên tạc hoặc sử dụng sai mục đích trên môi trường mạng.

Có thể thấy, Thông tư 12/2026/TT-TANDTC là văn bản quan trọng góp phần hoàn thiện cơ chế bảo đảm trật tự, kỷ cương tại phiên tòa, phiên họp, nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động ghi âm, ghi hình trong quá trình xét xử. Việc ban hành và thực hiện thống nhất các quy định của Thông tư không chỉ góp phần bảo đảm tính công khai, minh bạch của hoạt động tư pháp mà còn tăng cường sự tôn nghiêm của Tòa án, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các cá nhân, cơ quan, tổ chức có liên quan, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và xây dựng nhà nước pháp quyền.

Luật Đức An tổng hợp

Công ty luật TNHH Đức An

VĂN PHÒNG GIAO DỊCH: Số 64b, phố Nguyễn Viết Xuân, phường Phương Liệt, Hà Nội

Giám đốc Luật sư Phạm Thị Bích Hảo

Liên hệ luật sư 090 220 1233 

Web: www.luatducan.vn

Youtube: Luật sư Phạm Thị Bích Hảo

Email: luatsubichhao@gmail.com